logo

Diyabetik Ayakta Damar Tıkanıklığı

Diyabetik Ayakta Damar Tıkanıklığı

Diyabetik Ayakta Damar Tıkanıklığı ve Tedavisi: Anjiyo ile Damar Açma

Diyabetik ayak yaraları, şeker hastalarında görülen ve zamanında tedavi edilmediğinde ciddi doku kayıplarına yol açabilen önemli bir sağlık sorunudur. Bu yaraların iyileşmesini engelleyen en önemli nedenlerden biri, bacak ve ayak damarlarında meydana gelen daralma veya tıkanıklıklardır.

Diyabete bağlı damar hastalığı nedeniyle ayağa yeterli kan ulaşamadığında yaraların iyileşmesi gecikebilir, enfeksiyonlar ağırlaşabilir ve ileri evrelerde amputasyon (uzuv kaybı) riski ortaya çıkabilir.

Günümüzde anjiyografi eşliğinde gerçekleştirilen balon anjiyoplasti ve diğer endovasküler damar açma yöntemleri sayesinde, uygun hastalarda bacak ve ayak damarlarındaki tıkanıklıklar açık cerrahiye gerek kalmadan tedavi edilebilmektedir.

Bu tedavilerin temel amacı, ayağın kan dolaşımını artırarak yara iyileşmesini desteklemek ve uzuv kaybı riskini azaltmaktır.

Diyabetik Ayakta Damar Tıkanıklığı Neden Oluşur?

Diyabet, zaman içerisinde damar duvarlarında hasara ve ateroskleroz olarak bilinen damar sertliğine neden olabilir. Bu durum, bacak ve ayak atardamarlarında daralma veya tam tıkanıklık gelişmesine zemin hazırlar.

Diyabet hastalarında damar tıkanıklıkları özellikle diz altındaki ve ayak seviyesindeki küçük atardamarlarda sık görülür. Bu damarların etkilenmesi, ayak parmakları ve topuk gibi bölgelerde kan dolaşımının azalmasına neden olabilir.

Yeterli kan ve oksijen ulaşmayan dokularda yara iyileşmesi güçleşir. Özellikle enfeksiyonun da eşlik ettiği hastalarda ciddi doku kayıpları gelişebilir.

Bu nedenle diyabetik ayak tedavisinde yalnızca yaranın değil, ayağı besleyen damarların da değerlendirilmesi gerekir.

Şeker Hastalığında Ayak Yaraları Neden İyileşmez?

Şeker hastalığına bağlı ayak yaralarının iyileşmesini geciktiren birden fazla faktör bulunmaktadır.

Bunlar arasında diyabetik nöropati olarak adlandırılan sinir hasarı, enfeksiyon, tekrarlayan basınç, kan şekeri kontrolünün yetersizliği ve periferik arter hastalığı yer alır.

Özellikle bacak damarlarında ciddi tıkanıklık bulunan hastalarda, yara bölgesine yeterli kan ulaşamadığı için uygun pansuman ve yara bakımına rağmen iyileşme gerçekleşmeyebilir.

Uzun süredir iyileşmeyen diyabetik ayak yaralarında damar tıkanıklığı mutlaka araştırılmalıdır.

Diyabetik Ayakta Damar Tıkanıklığının Belirtileri Nelerdir?

Diyabetik ayak hastalarında damar tıkanıklığı şu belirtilerle ortaya çıkabilir:

  • Ayakta veya parmaklarda iyileşmeyen yaralar
  • Ayakta soğukluk, solukluk veya renk değişikliği
  • Ayak parmaklarında morarma veya siyahlaşma
  • Yürürken ortaya çıkan bacak ağrısı
  • Özellikle geceleri belirginleşen istirahat ağrısı
  • Ayak nabızlarının zayıf alınması veya alınamaması

Ancak diyabetik nöropati bulunan hastalarda ağrı duyusu azalmış olabilir. Bu nedenle ciddi damar tıkanıklığı bulunan bazı hastalarda belirgin ağrı şikâyeti görülmeyebilir.

Ayakta ağrının olmaması, damar dolaşımının normal olduğu anlamına gelmez.

Diyabetik Ayakta Damar Tıkanıklığı Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı sürecinde hastanın klinik bulguları, yara özellikleri ve damar dolaşımı birlikte değerlendirilir.

İlk aşamada renkli Doppler ultrasonografi, ayak bileği-kol basınç indeksi (ABI), ayak parmağı basıncı ve gerekli durumlarda diğer doku perfüzyon testleri kullanılabilir.

Diyabet hastalarında damar duvarlarında gelişen kireçlenmeler nedeniyle bazı basınç ölçümleri yanıltıcı sonuçlar verebilir.

Damar tıkanıklığının yerini ve yaygınlığını belirlemek amacıyla bilgisayarlı tomografi anjiyografi, manyetik rezonans anjiyografi veya kateter anjiyografi uygulanabilir.

Kateter anjiyografinin önemli avantajlarından biri, uygun hastalarda tanısal inceleme sırasında tespit edilen damar tıkanıklığına aynı seansta müdahale edilebilmesidir.

Bacak Damar Tıkanıklığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Diyabetik ayak hastalarında bacak damar tıkanıklığı tedavisi, hastanın genel sağlık durumu, damar anatomisi, tıkanıklığın uzunluğu ve doku kaybının derecesine göre planlanır.

Tedavide temel amaç, ayağa yeterli kan akımının yeniden sağlanmasıdır. Bu işleme revaskülarizasyon adı verilir.

Revaskülarizasyon, damar içerisinden gerçekleştirilen endovasküler yöntemlerle veya uygun hastalarda cerrahi bypass ile sağlanabilir.

Girişimsel radyoloji tarafından uygulanan endovasküler yöntemler, özellikle uygun damar anatomisine sahip hastalarda önemli bir tedavi seçeneğidir.

Diyabetik Ayakta Anjiyo ile Damar Açma Tedavisi Nasıl Yapılır?

Anjiyografi eşliğinde damar açma işlemi, ince kateterler ve özel kılavuz teller kullanılarak damar içerisinden gerçekleştirilen minimal invaziv bir tedavidir.

1. Damar İçerisine Giriş

İşlem genellikle kasık bölgesindeki atardamardan, bazı durumlarda ise bacak veya ayak seviyesindeki uygun bir damardan giriş yapılarak gerçekleştirilir.

Çoğu hastada lokal anestezi yeterli olabilir. Hastanın klinik durumuna göre sedasyon veya farklı anestezi yöntemleri tercih edilebilir.

2. Tıkalı Damarın Görüntülenmesi

Kontrast madde verilerek bacak ve ayak damarlarının anjiyografik görüntüleri elde edilir.

Böylece tıkanıklığın yeri, uzunluğu ve ayağa ulaşan kan akımı değerlendirilir.

3. Tıkanıklığın Geçilmesi

Özel kılavuz teller ve mikrokateterler yardımıyla daralmış veya tamamen tıkanmış damar segmentinin geçilmesi hedeflenir.

Diyabet hastalarında özellikle diz altı damarlarda uzun segmentli ve yoğun kireçlenme içeren tıkanıklıklar bulunabilir. Bu nedenle işlemin planlanması ve uygulanması deneyim gerektirir.

4. Balon Anjiyoplasti ile Damarın Açılması

Tıkanıklık geçildikten sonra damar içerisinde uygun çapta bir balon şişirilerek daralmış segmentin genişletilmesi sağlanır.

Bu işlem balon anjiyoplasti olarak adlandırılır.

Seçilmiş hastalarda damar yapısına göre stent, ilaç kaplı balon veya diğer endovasküler yöntemler de değerlendirilebilir.

5. Kan Akımının Kontrol Edilmesi

İşlem sonunda kontrol anjiyografisi gerçekleştirilerek damar açıklığı ve ayağa ulaşan kan akımı değerlendirilir.

Tedavinin temel hedefi yalnızca tıkalı damarı açmak değil, yara bulunan dokuların yeterli kanlanmasını sağlamaktır.

Diyabetik Ayakta Damar Açılması Yara İyileşmesini Sağlar mı?

Diyabetik ayak yaralarının iyileşebilmesi için yara bölgesine yeterli oksijen ve besin taşınması gerekir.

Başarılı bir damar açma işlemi sonrasında dokuların kanlanmasının artması, yara iyileşmesi için daha uygun koşullar oluşturabilir.

Ancak damar açılması tek başına yaranın mutlaka iyileşeceği anlamına gelmez.

Enfeksiyonun kontrolü, ölü dokuların gerektiğinde temizlenmesi, uygun yara bakımı, kan şekeri düzenlenmesi ve yara üzerindeki basıncın azaltılması tedavinin önemli parçalarıdır.

Bu nedenle diyabetik ayak yarası tedavisi multidisipliner bir yaklaşımla yürütülmelidir.

Diyabetik Ayakta Damar Açılması Amputasyonu Önleyebilir mi?

Diyabetik ayak hastalarında en önemli endişelerden biri ayak parmağı, ayak veya bacağın kesilmesi gerekliliğidir.

Ciddi dolaşım bozukluğu bulunan uygun hastalarda zamanında gerçekleştirilen revaskülarizasyon, yara iyileşmesine katkı sağlayabilir ve majör amputasyon riskini azaltabilir.

Uluslararası tedavi kılavuzlarında da kronik uzuv tehdit edici iskemi bulunan hastalarda damar dolaşımının yeniden sağlanması, uzuv koruyucu tedavinin temel bileşenlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Bununla birlikte her hastada damar açılması mümkün olmayabilir ve her işlem uzuv kaybını önleyemeyebilir. Tedavi sonuçları damar hastalığının yaygınlığına, enfeksiyonun şiddetine, doku kaybına ve hastanın genel sağlık durumuna bağlıdır.

Bu nedenle diyabetik ayak yarası bulunan hastaların gecikmeden damar dolaşımı açısından değerlendirilmesi önemlidir.

Diyabetik Ayak Tedavisinde Hangi Doktora Başvurulmalıdır?

Diyabetik ayak hastalığı, çoğu zaman birden fazla uzmanlık alanının birlikte değerlendirme yapmasını gerektiren kompleks bir sağlık sorunudur.

Girişimsel radyoloji uzmanları, damar tıkanıklıklarının görüntülenmesi ve uygun hastalarda anjiyografi eşliğinde açılması konusunda görev alır.

Enfeksiyon hastalıkları, iç hastalıkları ve endokrinoloji, damar cerrahisi, plastik ve rekonstrüktif cerrahi, ortopedi ve diğer ilgili uzmanlık alanları da hastanın ihtiyaçlarına göre tedavi sürecine katkıda bulunur.

Özellikle iyileşmeyen diyabetik ayak yarası bulunan hastalarda damar dolaşımının değerlendirilmesi geciktirilmemelidir.

Damar Açma Tedavisinin Avantajları ve Riskleri Nelerdir?

Endovasküler tedavi, uygun hastalarda açık cerrahiye alternatif oluşturabilir.

Başlıca avantajları arasında küçük bir damar girişinden uygulanabilmesi, çoğu hastada lokal anestezi ile gerçekleştirilebilmesi ve diz altı ile ayak seviyesindeki küçük damarlara müdahale edilebilmesi yer alır.

Bununla birlikte kanama, damar hasarı, pıhtı oluşumu, kontrast maddeye bağlı komplikasyonlar ve damarın yeniden daralması gibi riskler bulunmaktadır.

Hangi yöntemin daha uygun olduğu, hastanın damar anatomisi ve genel klinik durumu dikkate alınarak belirlenmelidir.

Diyabetik Ayakta Damar Açıldıktan Sonra Nelere Dikkat Edilmelidir?

Damar açma işlemi sonrasında düzenli klinik takip önemlidir.

Hastaların kendileri için düzenlenen ilaç tedavisini uygulamaları, kan şekeri ve kardiyovasküler risk faktörlerini kontrol altında tutmaları, sigaradan uzak durmaları ve günlük ayak kontrollerini sürdürmeleri önerilir.

Yara bakımı, gerekli durumlarda enfeksiyon tedavisi ve yara bölgesindeki basıncın azaltılması da iyileşme sürecinin önemli parçalarıdır.

Takiplerde klinik muayene ve gerektiğinde Doppler ultrasonografi ile damar açıklığı yeniden değerlendirilebilir.

Diyabetik Ayakta Damar Açma Tedavisi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Diyabetik ayakta damar tıkanıklığı ameliyatsız açılabilir mi?

Evet. Uygun hastalarda anjiyografi eşliğinde balon anjiyoplasti ve diğer endovasküler yöntemlerle damar tıkanıklıkları açık cerrahiye gerek kalmadan tedavi edilebilir.

Diyabetik ayak yarası varsa mutlaka anjiyo gerekir mi?

Hayır. Her diyabetik ayak yarasında anjiyo gerekli değildir. Ancak dolaşım bozukluğu şüphesi bulunan, iyileşmeyen veya ciddi doku kaybı gelişen hastalarda damar değerlendirmesi yapılmalı ve gerektiğinde anjiyografi planlanmalıdır.

Bacak damar açma tedavisi ne kadar sürer?

İşlem süresi tıkanıklığın uzunluğuna, damarların yapısına ve işlemin teknik zorluğuna göre değişir. Her hasta için sabit bir süre vermek doğru değildir.

Diyabetik ayakta damar açıldıktan sonra yara tamamen iyileşir mi?

Damar dolaşımının düzelmesi yara iyileşmesini destekleyebilir. Ancak iyileşme; enfeksiyon, doku kaybı, yara bakımı, kan şekeri kontrolü ve diğer hastalıklar gibi birçok faktöre bağlıdır.

Diyabetik ayakta anjiyo yapılması ayağın kesilmesini önler mi?

Uygun hastalarda başarılı revaskülarizasyon, majör amputasyon riskini azaltabilir. Bununla birlikte her hastada uzuv korunması garanti edilemez.

Sonuç

Diyabetik ayak yaralarının tedavisinde yalnızca yara bakımı ve enfeksiyon kontrolü değil, ayağın yeterli kan dolaşımına sahip olması da büyük önem taşır.

Günümüzde girişimsel radyoloji tarafından uygulanan anjiyografi eşliğinde balon anjiyoplasti ve diğer endovasküler tedaviler, uygun hastalarda bacak ve ayak damarlarındaki tıkanıklıkların açılmasını mümkün kılmaktadır.

İyileşmeyen diyabetik ayak yaralarında damar tıkanıklığının erken dönemde değerlendirilmesi ve gerekli hastalarda zamanında revaskülarizasyon yapılması, uzuv koruyucu tedavinin önemli bir parçasıdır.

Diyabetik Ayak Tedavi Merkezi’nde multidisipliner yaklaşım, hastaların yara, enfeksiyon, metabolik durum ve damar dolaşımı açısından bütüncül olarak değerlendirilmesini amaçlamaktadır.


Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi kararı hastanın klinik durumuna göre uzman hekim tarafından verilmelidir. Ayakta ani soğukluk, solukluk, şiddetli ağrı veya hızla ilerleyen renk değişikliği acil tıbbi değerlendirme gerektirir.

Doç. Dr. Gürkan Danışan | Girişimsel Radyoloji